NRC Cultuur Top 100 is snobistisch favorietenlijstje

Hoe relevant is deze NRC-ranglijst? Voor NLpop in elk geval weinig

Onder de titel ‘Hollands beste kunstenaars in het buitenland’ publiceert NRC Handelsblad deze week de zogenaamde NRC Cultuur Top 100; een ranglijst van de meest succesvolle Nederlandse culturele exporteurs over het jaar 2014. Zo wordt het althans aangekondigd. Maar wat is deze ‘Cultuur Top 100’ nu echt?

Iedereen is gek op lijstjes, hoe onzinnig ook, en het blijft NRC dus een elitaire inslag valt te verwachten. Hoeft op zich niet erg te zijn, maar NRC slaat volgens mij door met de selectiecriteria, de rol van de jury en de rol van de redactie.

NRC beweert dat deze Top 100 een ‘gewogen’ ranglijst is. Een mix van autoriteit en invloed, reputatie en verdiensten, omzet en geloofwaardigheid. Daar begint het al. Dat zijn behoorlijk subjectieve criteria. Wie voor de ene invloedrijk en geloofwaardig is, is voor de ander totaal niet serieus te nemen.

Arbitrair

De NRC bepaalt het voor je. De kunstredactie maakte een voorselectie van 140 kunstenaars en gezelschappen uit twaalf disciplines. Van hen werd uitgezocht hoe zij in het buitenland presteren. Hierbij gaat het om meetbare hoeveelheden: optredens, exposities, bezoekers, awards, media-exposure en omzet.

Nou, best logisch dat NRC veel aandacht heeft voor musea, dans, architectuur, literatuur, klassieke muziek en beeldende kunst. Geen enkel probleem. Dat het architectenbureau van Rem Koolhaas op 1 staat is ook heel goed te bevatten.

Mijn kritiek gaat over de geforceerde samenvoeging van de ‘disciplines’ met filmacteurs, dj’s en een soort hybridecategorie met de naam Pop/Jazz. En over de vage invloed (‘duiding’) van de – overigens volledig blanke – jury van NRC. De geformuleerde criteria tenslotte, worden door uitzonderingen nogal arbitrair.

Toeristenmagneten

NRC heeft ‘toeristenmagneten’ (als Anne Frank Huis en Keukenhof) en bepaalde commerciële bedrijven (als Endemol, G-Star en Guerrilla Games) uitgesloten.

De toelichting is raar. Het woord ‘toeristenmagneten’ schijnt op zichzelf al voldoende verantwoording te zijn voor een diskwalificatie, en bij de commerciële bedrijven wordt gesteld dat zij ‘soms’ cultuurproducten voortbrengen.

Dat is arbitrair als bijvoorbeeld het Rijksmuseum op de tweede plaats in de lijst staat. Dat is absoluut een toeristenmagneet. Daarnaast wemelt het in de lijst van de commerciële ondernemers die zich wel degelijk op de massa richten. Die twee genoemde criteria worden in de NRC-lijst dus volkomen willekeurig toegepast.

NRC lijkt er vooral op uit om een door hen ongewenst deel van de massacultuur uit te sluiten. Dat kunnen we concluderen uit de uiteindelijke ranglijst en de toon in de begeleidende tekstjes. Het komt in feite neer op: wat is ‘echte’ kunst en cultuur en wat is ‘slechts’ plat commercieel amusement voor de massa?

Popcultuur volgens NRC

De categorieën dj’s en pop/jazz voor NLpop relevant. Er staan negen dj’s in de NRC-lijst en zeven acts die onder pop/jazz zijn ingedeeld. Dan moet je denken aan Tiësto, Afrojack, Hardwell, Armin van Buuren en Martin Garrix, en onder pop Within Temptation, Candy Dulfer, Caro Emerald en The Common Linnets.

Deze acts kunnen volgens NRC in een ranglijst geplaatst worden met musea, architecten, schrijvers, ontwerpers, het Koninklijk Concertgebouworkest, André Rieu, maar ook met acteurs als Carice van Houten en Michiel Huisman.

Maar bijvoorbeeld John de Mol ontbreekt met zijn Voice-imperium. Dat wordt door NRC kennelijk beschouwd als (te) commercieel massavermaak? The Voice is een enorm (pop)cultureel verschijnsel in meer dan 150 landen wereldwijd.

Het is natuurlijk ondoenlijk om objectieve criteria te formuleren waarmee een commercieel en cultureel verschil gemaakt kan worden tussen een wereldtour of Vegas-show van een top-dj en een seizoen van The Voice in een willekeurig land.

Sterker nog, het is bekend dat John de Mol voor de Britse versie van The Voice zijn persoonlijke voorkeur voor publieke omroep BBC heeft doorgezet, terwijl hij bij een Britse commerciële omroep meer aan het format had kunnen verdienen. De Mol is slim, en zich ongetwijfeld bewust van publiek-culturele waarde.

Protserig doen alsof

Goed, dat ze bij NRC de Keukenhof liever niet opnemen in hun Cultuur Top 100 is ook begrijpelijk. Maar geef dat gewoon eerlijk toe! Het is een kwestie van smaak en voorkeur. Doe dan niet alsof je allerlei serieuze objectieve criteria gebruikt. Schrijf dan: dit is onze voorkeur, en wat wij niet waardig achten, sluiten we uit.

Het was denk ik verstandiger geweest als ze deze ‘Cultuur Top 100’ niet expliciet gesplitst hadden in categorieën. Of anders een reeks losse Top 10-lijstjes hadden samengesteld. Of alleen individuen (personen). Of prominenten hadden gevraagd om persoonlijke lijstjes met culturele smaakmakers samen te stellen.

Kortom, er zijn veel manieren om aantrekkelijk (met lijstjes) aandacht te besteden aan successen in de culturele sector. Je mag best onderscheid maken tussen elitekunst en commerciële cultuuruitingen voor de massa. Appels met peren vergelijken? Eigen smaak meewegen? Allemaal prima! Geen enkel probleem.

Nee, het probleem bij NRC is dat ze onder een deken van pretenties – met opgesmukte motivering, suggererend dat de neutrale criteria leidend zijn – een hutspot van hun eigen favorieten tot een ‘Cultuur Top 100’ verheffen. Dat is jammer. Het is eigenlijk gewoon een snobistisch, opgeblazen favorietenlijstje.

facebook share facebook share

2 Reacties // Reageer

2 thoughts on “NRC Cultuur Top 100 is snobistisch favorietenlijstje

  1. Nelli Smit

    Hoe is het mogelijk dat een groep als NDT (Nederlands Dans Theater) niet in de Cultuur Top 100 terecht is gekomen ???

      /   Reply  / 
  2. Johan van de Velde

    Leuk, zij het dan enigszins (begrijpelijk) gechargeerd, stukje weer.

    Behalve de jury, lijkt ook het lijstje te bestaan uit (nagenoeg) alleen blanken. Klopt dat?

      /   Reply  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>